NĂNG LỰC LÀ GÌ?

Có rất nhiều định nghĩa về năng lực và khái niệm này đang thu hút sự quan tâm của rất nhiều nhà nghiên cứu. Theo cách hiểu thông thường, năng lực là sự kết hợp của Tri thức, Kỹ năng và Thái độ có sẵn hoặc ở dạng tiềm năng có thể học hỏi được của một cá nhân hoặc tổ chức để thực hiện thành công nhiệm vụ. Mức độ và chất lượng hoàn thành công việc sẽ phản ánh mức độ năng lực của người đó hoặc tổ chức đó. Chính vì thế thuật ngữ “Năng lực” khó mà định nghĩa một cách chính xác. Năng lực hay khả năng, kỹ năng trong Tiếng Việt có thể xem tương đương với các thuật ngữ “competence”, “ability”, “capability”,… trong Tiếng Anh.

Cùng với khái niệm năng lực là khái niệm “năng lực cốt lõi” (key competences) bao gồm một số năng lực được coi là nền tảng. Dựa trên những năng lực cốt lõi này, người học có thể thực hiện được yêu cầu của học tập cũng như các yêu cầu khác trong các bối cảnh và tình huống khác khau khi đạt được những năng lực thứ cấp. Theo định nghĩa của các nước có nền kinh tế phát triển (OECD), năng lực cốt lõi bao gồm những năng lực nền tảng như năng lực đọc hiểu, năng lực tính toán, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp,… Do vậy, năng lực có tính phức hợp hơn kỹ năng và mức độ thành thạo của một kỹ năng cũng quyết định một phần tới mức độ cao thấp của năng lực. Đi sâu vào công việc hoặc ngành tuyển dụng thì ta có thể hiểu khái niệm năng lực hay “năng lực làm việc” lại được định nghĩa ở phạm vi hẹp hơn bao gồm cụ thể là tri thức chuyên môn, thái độ làm việckỹ năng liên quan đến công việc đó.

ĐÀO TẠO TIẾP CẬN NĂNG LỰC

Trong thời gian qua, một phương thức tiếp cận mới có thể góp phần quan trọng trong việc gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo với nhu cầu xã hội và thị trường lao động. Đó là cách Đào tạo tiếp cận năng lực. Mô hình này được hình thành và phát triển rộng khắp tại Mỹ vào những năm 1970 và phát triển mạnh mẽ trong những năm 1990 ở hàng loạt các cơ sở giáo dục và doanh nghiệptại Mỹ, Anh, Úc, New Zealand,… Sở dĩ có sự phát triển mạnh mẽ này là do rất nhiều học giả và các nhà giáo dục xem cách tiếp cận này là cách thức có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất để tạo ra sự phù hợp giữa giáo dục, đào tạo và nhu cầu về năng lực tại nơi làm việc và là cách thức chuẩn bị lực lượng lao động cho một nền kinh tế cạnhtranh toàn cầu.

Đào tạo tiếp cận năng lực hay được gọi là giáo dục và đào tạo dựa trên năng lực là một cách tiếp cận để giảng dạy và học tập được sử dụng thường xuyên trong việc học các kỹ năng cụ thể hơn việc học trừu tượng. Nó khác với các phương pháp khác trong đó các đơn vị học tập là năng lực. Đánh giá sinh viên đang học các chương trình đào tạo nghề theo cách tiếp cận năng lực là đánh giá theo chuẩn về sản phẩm đầu ra… nhưng sản phẩm đó không chỉ là kiến thức chuyên môn, kĩ năng làm việc, mà chủ yếu là khả năng vận dụng kiến thức, kĩ năng và thái độ cần có để hoàn thành các công việc thực tế đáp ứng được nhu cầu của doanh nghiệp.

LỢI ÍCH CỦA MÔ HÌNH ĐÀO TẠO TIẾP CẬN NĂNG LỰC

Rõ ràng việc chuyển từ đào tạo kiến thức sang đào tạo tiếp cận năng lực là hình thức chuyển đổi từ việc nhấn mạnh việc sinh viên cần phải biết gì sang việc sinh viên phải nắm rõ mình cần biết gì và có thể làm gì trong các tình huống và bối cảnh khác nhau. Do đó, đào tạo tiếp cận năng lực là lấy sinh viên làm trung tâm và giảng viên giữ vai trò như người hướng dẫn. Phương pháp này giúp sinh viên chủ động hơn trong việc đạt được năng lực cần phải có theo yêu cầu đặt ra phù hợp với từng điểm mạnh, điểm yếu của cá nhân. Đào tạo tiếp cận năng lực là một hình thái giáo dục có thể áp dụng cho nhiều lĩnh vực và bối cảnh khác nhau. Chính vì thế, đào tạo tiếp cận năng lực tập trung vào đầu ra gắn liền với nhu cầu của thị trường lao động của xã hội.

MÔ HÌNH ĐÀO TẠO TIẾP CẬN NĂNG LỰC TẠI VTC ACADEMY

Đào tạo tiếp cận năng lực là hướng tiếp cận tập trung vào đầu ra của quá trình dạy và học, trong đó nhấn mạnh người học cần đạt được các mức năng lực như thế nào sau khi kết thúc một chương trình giáo dục. Nói cách khác, chất lượng đầu ra đóng vai trò quan trọng nhất đối với đào tạo tiếp cận năng lực. Điều này có nghĩa là để chương trình đào tạo tiếp cận năng lực có hiệu quả cần phải bắt đầu với bức tranh rõ ràng về năng lực quan trọng mà người học cần phải đạt được, tiếp đến là xây dựng và phát triển chương trình đào tạo, sau đó giảng dạy và xây dựng các phương pháp đánh giá nhằm đảm bảo rằng mục đích của đào tạo tiếp cận năng lực đạt được mục tiêu đề ra. Có thể thấy, yếu tố quan trọng của đào tạo tiếp cận năng lực là xây dựng được các tiêu chuẩn đầu ra rõ ràng thể hiện rõ mục tiêu của đào tạo, thiết lập được các điều kiện và cơ hội để khuyến khích người học có thể đạt được các mục tiêu ấy. Rất nhiều nghiên cứu gần đây đã tập trung nghiên cứu mối liên hệ giữa đào tạo tiếp cận năng lực và xây dựng chương trình đánh giá năng lực. Điều này cũng có nghĩa là các năng lực mà người học cần đạt được phải rõ ràng, cụ thể. Các chương trình giảng dạy sẽ được chia thành các mô-đun trong đó tập trung phát triển từng năng lực cụ thể của người học theo mục tiêu đề ra. Ngoài ra, chương trình đào tạo tiếp cận năng lực cũng cho phép người học bỏ qua những mô-đun về năng lực mà người học đã nắm vững thông qua kết quá đánh giá trong quá trình học hoặc kết quả đánh giá ban đầu.

Bước đầu tiên trong việc thiết kế chương trình đào tạo tiếp cận năng lực là xác định các năng lực cơ bản của học viên cần phải đạt được khi kết thúc khoá học. Lưu ý là chỉ xác định một số năng lực cơ bản cần thiết nhất, phản ánh được mục tiêu của chương trình đào tạo. Tiếp theo là phát triển các năng lực thành phần của năng lực cơ bản phù hợp với mục tiêu của chương trình. Các năng lực thành phần này phải được tuyên bố rõ ràng, có thể đo lường được và phải mô tả chính xác để học viên có thể làm được gì sau khi kết thúc khoá học. Một số đặc tính mà các nhà nghiên cứu lưu ý khi xây dựng chương trình đào tạo tiếp cận năng lực như các phương pháp và phương tiện giảng dạy phải đa dạng; các tài liệu, tư liệu, dụng cụ học tập phải đầy đủ đáp ứng được yêu cầu của chương trình; học viên phải được thông báo trước về các năng lực cần đạt được và phải được phản hồi liên tục về sự tiến bộ trong học tập nhằm có những hành động phù hợp để cải tiến hoặc nâng cao chất lượng học tập của học viên. VTC Academy đã đưa mô hình Đào tạo tiếp cận năng lực vào triển khai trong các chương trình đào tạo tại VTC Academy. Với mô hình này, sinh viên VTC Academy được trang bị đầy đủ những kiến thức, kỹ năng và thái độ làm việc đáp ứng công việc ngay trong từng kỳ và được các đối tác tuyển dụng đánh giá cao về năng lực của học viên. Giáo trình cũng sẽ được cập nhật hàng năm để đảm bảo sinh viên có những kiến thức & kỹ năng mới nhất để đáp ứng với sự thay đổi nhanh chóng trong công nghệ cũng như thị trường lao động.

ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC VÀ ĐẢM BẢO VIỆC LÀM TẠI VTC ACADEMY

Để đánh giá năng lực của sinh viên đạt chất lượng theo yêu cầu phải đánh giá bằng nhiều hình thức và thông qua nhiều công cụ. Nếu năng lực được coi như là khả năng sử dụng kiến thức, kỹ năng và thái độ một cách kết hợp để giải quyết các vấn đề trong những bối cảnh cụ thể thì các chương trình giảng dạy và các phương pháp đánh giá cũng phải kết hợp cả ba yếu tố này. Ưu điểm của phương pháp này là độ tin cậy của kết quả đánh giá sẽ cao hơn và áp lực thi cử sẽ giảm bớt do bài thi, nội dung, kiến thức không còn là kết quả duy nhất quyết định sự tiến bộ trong học tập của sinh viên. Kết hợp với các bài kiểm tra, các công cụ khác như đánh giá hồ sơ, phỏng vấn, quan sát sinh viên và tham vấn ý kiến bên thứ ba (các giảng viên bộ môn, người quản lý, giáo vụ, công tác sinh viên,…) cũng được dự dụng rộng rãi để đánh giá toàn diện năng lực của sinh viên phương pháp đánh giá này còn được gọi là đánh giá thực (authentic assessment).

Phương pháp đánh giá thực được đưa vào để đánh giá năng lực của sinh viên một cách khách quan và chính xác nhất. Mỗi một sinh viên khi tham gia học tại VTC Academy sẽ được cung cấp một hồ sơ năng lực và được cập nhật thường xuyên. Sau khi kết thúc mỗi kỳ, các sinh viên sẽ được tham dự buổi phỏng vấn đánh giá năng lực để đánh giá năng lực của học viên sau khi kết thúc kỳ. Sau đó, dựa trên kết quả đánh giá năng lực này sẽ tư vấn hướng dẫn giúp sinh viên phát huy những năng lực tốt cũng như khắc phục những năng lực còn yếu.